Espainian saltzen diren arrosak ez dira Europak erosten dituenak

2025ean Espainiak 70,8 milioi euro inportatu zituen arrosa fresko moztuan: 10.317 tona. Ekuadorrek eta Kolonbiak 70,8 milioi horietatik 65,2 batzen dituzte.

Kenia Europar Batasuneko arrosa hornitzaile nagusia da bolumenean. Espainian, ordea, 174.836 eurotan geratzen da: ehuneko baten bi hamarren.

Ez da argazki finko bat. Hamar urtean inportazioa % 83 hazi da: Ekuador % 60 igo da eta Kolonbiak ia hirukoiztu du bere kopurua.

Ekuadorreko arrosa 2.500 metrotik gora hazten da, ekuatorearen gainean: hamabi orduko argia urte osoan eta gau hotzak. Hotzak landarearen zikloa luzatzen du, eta ziklo luze batek zurtoin lodiagoa eta kimu handiagoa ematen ditu.

Balantzan nabaritzen da. Gure katalogoko Ekuadorreko zurtoin batek 58 gramo pisatzen ditu batez beste; Keniako batek, 35,9. Zurtoineko % 62 lore gehiago.

Azalpen erraza da andetarra garestiagoa dela handiagoa delako. Erdizka egia da, eta bereiz daiteke: 1,62 pisuagatik, 1,54 kiloaren prezioagatik. Biderketak —2,49— ia zehazki azaltzen du zurtoinez zurtoin neurtu dugun 2,42a. Bi erdiak elkarri hitz egiten ez dioten lekuetatik datoz: bata gure balantzatik, bestea Europako aduanetatik.

Beraz bai, aldearen erdia materia da. Baina beste erdia ez da tamaina: andetar arrosaren kiloa % 54 garestiago ordaintzen da afrikarra baino. Hor sartzen dira Quitotik Nairobitik baino garestiagoa den aire-garraioa eta landutako barietatea.

Andetar arrosak loreontzian gehiago irauten duen, ez dakigu: ez dugu loreontziko bizitza neurtzen eta ez dugu prezioaren arabera ondorioztatuko. Hornitzailearen hauskortasun-adierazlea hutsik dago arrosaren 2.010 erreferentzietan.

Arrosa ez da hamabinaka erosten katearen inongo puntutan, azkenean izan ezik. Badakigu produktua saskian sartuta neurtzen dugulako benetako gutxieneko erosketa, banan-banan: mediana 25 zurtoin da, eta 894 erreferentziatik 101ek baino ez dute onartzen hamabi edo gutxiago.

Dozena loradendatik dator, ez laborantzatik: azken salmenta-unitatea da, norbaitek hogeita bosteko pakete bat erosi eta zatitu ondoren. Hamabiko sorta bat garestia denean, hori da arrazoietako bat, eta ez da inongo produktu-deskribapenetan agertzen.

Arrosa-katalogo bat ez da zerrenda egonkorra. Goizaldero neurtzen dugu, eta hilabeteko jarraipenean mugimendua izan duten 1.402 erreferentziek 5.739 aldiz aldatu zuten egoera: erreferentziako 4,1 aldaketa, batek hamazazpira iritsi zelarik.

Batez beste, arrosa bat denboraren % 52,8an dago eskuragarri. Eta 2.010 erreferentzietatik 583 ez ziren egun bakar batean ere eskuragarri egon neurtzen daramatzagun 33 egunetan.

Itzulita: gaur argazki batean agertzen den barietatea baliteke hiru asteren buruan ez existitzea. Hori da sektoreko kexarik errepikatuenaren azalpen aspergarria —«ez zen argazkiaren antzekoa»— eta ia inork ez du kontatzen, argitaratutako katalogoa eta benetako biltegia gauza bera ez direla onartzera behartzen duelako.

Katalogo osoan bi erreferentzia daude arrosa urdin eta beltzarenak, eta biek «tindatua» hitza daramate izenean. Rosa generoan ez dago pigmentu urdinik: arrosa urdin gisa saltzen dena zurtoinetik koloragarria edan duen arrosa zuria da. Merezi du jakitea bitxikeria botaniko bat balitz bezala ordaindu aurretik.

Merkataritza-zifrak Eurostat Comext-etik datoz, 060311 posizioa, inportazio-fluxua. Aduana-aitorpenak dira, ez merkatuko estimazioak. Katalogoko zifrak gure oinarritik datoz: 517 fitxatan multzokatutako arrosa freskoaren 2.010 erreferentzia, jatorriko herrialdea % 100ean present dutela.

Lau gauza zuzendu behar izan ziren zenbaki bakar bat argitaratu aurretik. Gaztelaniaz «rosa» kolore bat ere bada: izenaren arabera zenbatzeak 85 krabelin arrosa, 71 krisantemo arrosa eta 6 tulipa arrosa sartzen zituen. Arrosa betikoa, artifiziala eta arrosa-hartza ez dira arrosa freskoa: beste 136 fitxa, guztira % 26 puztuko zutenak. 517 fitxetatik 436 barietate solteak dira. Eta gure prezio-serieak unitate-maila bat du 2026ko uztailaren 17 eta 19 artean: aurretik zurtoineko prezioa gordetzen zuen eta ondoren sortako kostua. Hori ikusi gabe irakurtzeak arrosa astebetean % 32.000 igo zela argitaratzera darama; horregatik ez dakar gida honek gure prezio-bilakaerarik.

Herrialdeka banaketak erreferentzien % 95,3 hartzen du. Beste 95ek herrialdera itzuli ezin izan dugun jatorri-kode bat dute, eta «identifikatu gabe» geratzen dira. Ez dugu kimuaren diametroa herrialdeka argitaratzen ere, tesiaren alde bazihoan ere: eremu hori 2.010 erreferentzietatik 200etan baino ez da agertzen.

Ez dakiguna: herbeheretar gisa sartzen den lorearen zein proportzio jaio zen Afrikan, aduanak bidalketaren jatorria erregistratzen duelako. Eta eskuragarritasuna 33 egunen gainean neurtuta dago: hilabete bateko argazkia da, ez urteko seriea.